شهریور ۲۸۱۳۹۱
 

a

تاریخ چشم به راه فاطمه‌ای دیگر است. انتظار به سر می‌اید و شمیم دلنوازی، خانه‌ی خورشید را فرامی‌گیرد. خنکای حضور دوباره‌ی فاطمه (س) در فضای مدینه جاری می‌شود و کوثر فاطمی، جوشیدن می‌گیرد. به کوچه‌باغ‌های حرم تو پناه می‌آورم و در سایه‌سار ملکوتی آن، نفسی تازه می‌کنم. کنار نهر استجابت می‌نشینم و قطره‌ای می‌شوم در آبی زلال اشک‌های زائرانت. ضریح نورانی‌ات را در آغوش می‌گیرم و از بین شبکه‌های آن، مزار مطهر تو را تماشا می‌کنم. باورم نمی‌شود! ایا به این سادگی به زیارت تو آمده‌ام! تو که زیارتت هم‌سان زیارت یاس گم‌شده‌ی مدینه است!

حضرت فاطمه معصومه (س)، روز اول ذی‌قعهده سال ۱۷۳ هجری در شهر مدینه چشم به جهان گشود. این بانوی بزرگوار از همان آغاز در محیطی پرورش یافت که پدر و مادر و فرزندان، همه به فضائل اخلای آراسته بودند. عبادت و زهد، پارسایی و تقوا، راستگویی و بردباری، استقامت در برابر ناملایمات، بخشندگی، پاکدامنی و نیز یاد خدا، از صفات برجسته‌ی این خاندان پاک‌سیرت و نیکوسرشت بود. پدران این خاندان، برگزیدگان و پیشوایان هدایت….

گوهرهای تابناک امامت و سکانداران کشتی انسانیت بودند.

سرچشمه‌ی دانش

حضرت معصومه (س) در خاندانی که سرچشمه‌ی علم و تقوا و فضائل اخلاقی بود، پرورش یافت. پس از آن که پدر بزرگوارش شهید شد، فرزند آن امام، حضرت رضا (ع) عهده‌دار تعلیم و تربیت خواهران و برادران خود شد و تامین مخارج آنان را نیز به عهده گرفت. در اثر توجهات زیاد آن حضرت، هریک از فرزندان امام کاظم (ع) به مقامی والا دست یافتند و زبانزد همگان شدند.

ابن صباغ ملکی در این باره می‌گوید: «هر یک از فرزندان ابی‌الحسن موسی، معروف به کاظم، فضیلتی مشهور دارد.» بدون تردید در میان فرزندان امام کاظم (ع)، بعد از امام رضا (ع)، حضرت معصومه (س) از نظر علمی و اخلاقی والامقام‌ترین آنان است. از اسامی، لقب‌ها، تعریف‌ها و توصیفاتی که ائمه اطهار (ع) از ایشان گفته‌اند، این حقیقت آشکار و روشن می‌شود که ایشان نیز چون حضرت زینب (س) عالمه‌ی غیر معلمه بوده است.

مظهر فضائل

حضرت فاطمه معصومه (س) مظهر فضائل و مقامات است. روایات معصومان، فضیلت‌ها و مقامات بلندی را به آن حضرت نسبت می‌دهد. امام صادق (ع) در این باره می‌فرمایند: «آگاه باشید که برای خدا، حرمی است و آن مکه است و برای پیامبر خدا حرمی است و آن مدینه است و برای امیر مؤمنان حرمی است و آن کوفه است. بدانید که حرم من و فرزندانم بعد از من، قم است. آگاه باشید که قم کوفه‌ی کوچک ماست. بدانید بهشت، هشت دروازه دارد که سه تای آن‌ها به سوی قم است. بانویی از فرزندان من به نام فاطمه دختر موسی در آن‌جا رحلت می‌کند که با شفاعت او، همه‌ی شیعیان ما وارد بهشت می‌شوند.»

مقام علمی حضرت معصومه (س)

حضرت معصومه (س)، از جمله‌ی بانوان گران‌قدر و والامقام جهان تشیع است و مقام علمی بالایی دارد. نقل شده که روی جمعی از شیعیان به قصد دیدار حضرت موسی بن جعفر (ع) و پرسیدن پرسش‌هایی ازایشان در مدینه‌ی منوره مشرف شدند. چون امام کاظم (ع) در مسافرت بود، پرسش‌های خود را به حضرت معصومه (س) که در آن هنگام کودکی خردسال بود، دادند. فردای آن روز برای بار دیگر به منزل امام رفتند ولی هنوز ایشان از سفر برنگشته بود. پس به ناچار پرسش‌های خود را بازخواستند تا در مسافرت بعدی به خدمت امام برسند.، غافل از این که حضرت معصومه (س) جواب پرسش‌ها را نوشته بود. وقتی پاسخ‌ها را دیدند، بسیار خوشحال شدند و پس از سپاسگزاری فراوان، شهر مدینه را ترک کردند. از قضای روزگار در بین راه با امام موسی بن جعفر (ع) مواجه شده ماجرای خویش را بازگفتند. وقتی امام، پاسخ پرسش‌ها را مطالعه کردند، سه بار فرمودند: «پدرش به فدایش.»

فضیلت زیارت

دعا و زیارت پر و بال گشودن از گوشه‌ی تنهایی و تا اوج، با خدا بودن است. دعا و زیارت جامی است زلال از معنویت ناب در کام عطشناک زندگی و زیارت حرم حضرت معصومه (س) بارقه‌ی امیدی رد فضای غبارآلود زمان، فریاد روح مهجور در هنگامه‌ی غفلت و بی‌خبری و نسیمی فرحناک و برخاسته از باغ‌های بهشت است. زیارت مرقد حضرت فاطمه معصومه (س) انسان را از غرق شدن در گرداب نومیدی باز می‌دارد و به تلاش بیشتر دعوت می‌کند. زیارت مزار باصفای کریمه‌ی اهل‌بیت (س) سبب می‌شود که زائر حرم خود را نیازمند پروردگار ببیند، در برابر او خضوع کند، از مرکب غرور و تکبر که سرچشمه‌ی تمام بدبختی‌ها و سیه‌روزی‌هاست فرود اید و حضرت معصومه (س) را واسطه‌ی درگاه پروردگار عالمیان قرار دهد. بر همین اساس است که برای زیارت آن حضرت، پاداش بسیار بزرگی وعده داده شده و آن، ورود به بهشت است. در این باره امام جواد (ع) فرمود: «هرکس عمه‌ام را در قم زیارت کند، بهشت از آن اوست.»

برگزیدن شهر قم

پس از آن که حضرت معصومه (س) به شهر ساوه رسید، بیمار شد. چون توان رفتن به خراسان را در خود ندید، تصمیم گرفت به قم برود. یکی از نویسندگان درباره‌ی این که چرا حضرت معصومه (س) شهر قم را برگزید، می‌نویسد: «بی‌تردید می توان گفت که آن بانوی بزرگ روحی ملهم و اینده‌نگر داشت و با توجه به اینده‌ی قم و محوریتی که بعدها برای این سرزمین می‌دید، بدین دیار روی آورد.

زیارت حضرت معصومه (س) از منظر روایات

درباره‌ی فضیلت زیارت حضرت معصومه (س) روایات فراوانی از پیشوایان معصوم (ع) رسیده است. از جمله هنگامی که یکی از محدثان برجسته‌ی قم به نام سعد بن سعد به محضر مقدس امام رضا (ع) شرفیاب می‌شود، امام هشتم خطاب به ایشان می‌فرماید: «ای سعد! از ما در نزد شما قبری است.» سعد می‌گوید: «فدایت شوم! ایا قبر فاطمه دختر موسی بن جعفر (س) را می‌فرمایید؟ می‌فرماید: «آری، هرکس او را زیارت کند، در حالی که به حق او آگاه باشد، بهشت از آن اوست.»

پیشوای جهان تشیع، امام جعفر صادق (ع) نیز در این باره می‌فرماید: «هرکس او را زیارت کند، بهشت بر او واجب می‌شود.» در حدیث دیگری آمده است: «زیارت او، هم‌سنگ بهشت است.»

زیارت ماثور درباره حضرت معصومه (س)

یکی از ویژگی‌های حضرت معصومه (س) زیارت‌نامه‌ای است که از معصومان (ع) به ما رسیده و پس از حضرت فاطمه زهرا (س)، او تنها بانوی بزرگواری است که زیارت ماثور دارد. بانوان برجسته‌ای مانند آمنه بن وهب، فاطمه بنت اسد، خدیجه بنت خویلد، فاطمه ام‌البنین، زینب کبری، حکیمه خاتون و نرجس خاتون که هیچ شک و تردیدی درباره‌ی مقام بلند و جایگاه رفیع آن‌ها نیست، هیچ‌کدام زیارت ماثور از معصومان (ع) ندارند و این، نشان دهنده‌ی مقام والای این بانوی گران‌قدر است.

امام رضا (ع) و لقب معصومه

حضرت فاطمه معصومه (س) بانویی بهشتی، غرق در عبادت و نیایش، پیراسته از زشتی‌ها و شبنم معطر آفرینش است. شاید یکی از دلایل انتخاب نام «معصومه» برای این بانو، آن باشد که عصمت مادرش، حضرت زهرا (س) در او تجلی یافت. بر اساس پاره‌ای از روایات، این لقب را امام رضا (ع) برای این بانونی والامقام برگزیدند؛ چنان‌که فقیه بلند‌اندیش و سپیدسیرت شیعه، علامه مجلسی در این باره می‌گوید: «امام رضا (ع) در جایی فرمود، هرکس معصومه را در قم زیارت کند، مانند کسی است که مرا زیارت کرده است.»

کریمه‌ی اهل بیت

از حضرت معصومه (س) در میان دانشمندان و فقیهان گران‌قدر شیعه با لقب کریمه‌ی اهل‌بیت یاد می‌شود. از میان بانوان اهل‌بیت، این نام زیبا تنها به آن حضرت اختصاص دارد. بر اساس رویای صادق و صحیح نسب‌شناس گران‌قدر مرحوم ایت‌الله مرعشی نجفی این لقب از طرف امام صادق (ع) برای حضرت معصومه (س) انتخاب شده است. در این رویا امام صادق (ع) به ایت‌الله نجفی که با دعا و راز و نیاز تلاش پیگیری برای یافتن قبر مطهر حضرت زهرا (س) آغاز کرده، خطاب فرمود: «بر تو باد به کریمه‌ی اهل‌بیت.»

القاب حضرت معصومه (س)

سه زیارت‌نامه برای حضرت معصومه (س) ذکر شده که یکی از آن‌ها مشهور و دو تای دیگر، غیر مشهور است. اسامی و لقب‌هایی که برای حضرت معصومه (س) در دو زیارت‌نامه‌ی غیر مشهور ذکر شده، این‌هاست: طاهره (پاکیزه)، حمیده (ستوده)، برّه (نیکوکار)، رشیده (حد یافته)، تقیه( پرهیزگار)، رضیه (خشنود از خدا)، مرضیه (مورد رضایت خدا)، سیده‌ی صدیقه (بانوی بسیار راستگو)، سیده‌ی رضیه‌ی مرضیه (بانوی خشنود خدا و مورد رضای او)، سیده نساء العالمین (سرور زنان عالم)، هم‌چنین محدثه و عابده از صفات و القاب حضرت معصومه (س) است.

شفاعت حضرت معصومه (س)

بالاترین جایگاه شفاعت، از آن رسول گرامی اسلامی است که در قرآن کریم از آن به مقام محمود یاد شده است. هم‌چنین دو تن از بانوان خاندان رسول مکرم اسلام شفاعت گسترده‌ای دارند که بسیار وسیع و جهان‌شمول است و می‌تواند شامل همه‌ی اهالی محشر باشد. این دو بانوی عالی‌قدر، صدیقه‌ی اطهر، حضرت فاطمه زهرا (س) و شفیعه‌ی روز جزا، حضرت فاطمه معصومه (س) هستند. در مورد شفاعت گسترده‌ی حضرت زهرا (س) همین بس که شفاعت مهریه‌ی آن حضرت است و به هنگام ازدواج، پیک وحی، طاقه‌ی ابریشمی از سوی پروردگار آورد که بر ان جمله‌ی «خداوند مهریه‌ی فاطمه زهرا را شفاعت گنه‌کاران از امت محمد (ص) قرار داد» نوشته شده بود. این حدیث را اهل سنت نیز نقل کرده‌اند. پس از فاطمه زهرا (س) از جهت گستردگی شفاعت، هیچ بانویی به شفیعه‌ی محشر، حضرت معصومه (س) نمی‌رسد. امام جعفر صادق (ع) فرمودند: «با شفاعت او، همه‌ی شیعیان ما وارد بهشت می‌شوند.»

راز قداست قم

در احادیث زیادی به قداست قم اشاره شده است. امام صادق (ع) قم را حرم اهل‌بیت (ع) و خاک آن را پاک و پاکیزه دانستند. هم‌چنین ایشان در حدیث مشهوری درباره‌ی قداست قم به گروهی از اهالی ری فرمودند: «بانویی از فرزندان من، به نام فاطمه دختر موسی در آن‌جا رحلت می‌کند که با شفاعت او همه‌ی شیعیان ما وارد بهشت می‌شوند.»

این حدیث را امام صادق (ع) هنگامی فرمودند که حضرت موسی بن جعفر (ع) هنوز دیده به جهان نگشوده بود. این حدیث والا از رمز شرافت و قداست قم پرده برمی‌دارد و روشن می‌شود که فضیلت و شرافت این شهر که در روایات آمده از ریحانه‌ی پیامبر، کریمه‌ی اهل‌بیت (س)، مهین بانوی اسلام، حضرت معصومه (س) است که در این سرزمین دیده از جهان فروبست.

محبت و مباهات حضرت معصومه (س) به امام هشتم

مدت ۲۵ سال حضرت رضا (ع) تنها فرزند نجمه خاتون بود. پس از ربع قرن انتظار، سرانجام ستاره‌ای تابان، از دامان نجمه درخشید که هم‌سنگ امام هشتم (ع) بود. حضرت معصومه (س) و برادرش امام رضا (ع) عواطف سرشار و محبت شگفت‌انگیزی به هم داشتند. هنگامی که نصرانی می‌پرسد: شما که هستید؟ می‌فرماید: «من معصومه خواهر امام رضا (ع) هستم.» این تعبیر از محبت سرشار آن حضرت به برادر بزرگوارش امام رضا (ع) و نیز از مباهات ایشان به این خواهر ـ برادری سرچشمه می‌گیرد.

سرآمد بانوان

بنا بر مستندات رجالی، فرزندان دختر امام کاظم (ع) دست‌کم ۱۸ تن بوده‌اند و فاطمه، در بین این همه بانوی گران‌قدر، سرآمد بود. حاج شیخ عباس قمی آن‌گاه که از دختران موسی بن جعفر (ع) سخن می‌گوید، درباره‌ی فاطمه معصومه (س) می‌نویسد: «بر حسب آن‌چه به ما رسیده، افضل آن‌ها سیده جلیله معظمه فاطمه بنت امام موسی (ع)، معروف به معصومه است.»

فضیلت بی‌نظیر

شیخ محمد تقی تستری در قاموس‌الرجال، حضرت معصومه (س) را بانوی اسوه معرفی کرد و فضیلت وی را در میان دختران و پسران حضرت موسی بن جعفر (ع)، بعد از امام رضا (ع) کسی که هم‌شأن حضرت معصومه (س) نیست.»

بی‌گمان این اظهار نظرها و نگرش‌ها درباره‌ی شخصیت فاطمه دختر موسی بن جعفر (ع) بر برداشت‌هایی استوار است که از متن روایات وارده از ائمه اطهار (ع) به دست آمده است.

این روایت‌ها مقام‌هایی را برای فاطمه معصومه (س) برشمرده‌اند که نظیر آن، برای دیگر برادران و خواهران وی نیامده. نام فاطمه معصومه (س) در شمار زنان برتر جهان قرار دارد.

پایگاه حوزه

خیمه . شماره ۳۷

Share
  •  شهریور ۲۸, ۱۳۹۱
  •  Posted by on شهریور ۲۸, ۱۳۹۱
  •   Add comments

 Leave a Reply

(required)

(required)


*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>